Elton Varfi

Elton Varfi është shkrimtar dhe divulgues i pavarur shqiptar, i lindur në Durrës më 1977 dhe banues në Itali. Veprimtaria e tij shtrihet në letërsi, histori, gjuhë dhe kujtesë kulturore, duke ndjekur rrugë të ndryshme, por të bashkuara nga një interes i vazhdueshëm për atë që fshihet nën sipërfaqen e ngjarjeve njerëzore dhe kolektive: një mister për t’u rindërtuar, një dokument për t’u rizbuluar, një histori e harruar ose një identitet për t’u kuptuar.

Rrugëtimi i tij si autor nis me letërsinë artistike me Il fantasma di Margaret Houg, një roman mystery dhe investigativ në të cilin hetimi ndërthuret me sekrete familjare, tension psikologjik dhe atmosfera shqetësuese. Vepra është botuar në italisht dhe në anglisht, me titullin The Ghost of Margaret Houg. Pas këtij romani erdhi Il rasoio di Occam, një thriller psikologjik i ndërtuar rreth marrëdhënies mes hetimit, perceptimit dhe paqartësisë së realitetit, i botuar edhe në anglisht me titullin Occam’s Razor.

Me I racconti del mistero e del bizzarro, të disponueshme në anglisht me titullin Tales of Mystery and the Bizarre, Varfi ka përmbledhur tregime në të cilat e përditshmja përshkohet gradualisht nga e pazakonta, e turbullta dhe e pashpjegueshmja, deri në pikën ku kufiri mes realitetit dhe mundësisë bëhet i pasigurt.

Krahas letërsisë artistike, Elton Varfi prej më shumë se pesëmbëdhjetë vjetësh zhvillon një projekt të pavarur kushtuar historisë, gjuhës dhe kujtesës kulturore shqiptare. Në vitin 2009 ai themeloi L’enigma della lingua albanese, fillimisht i konceptuar si një hapësirë studimi dhe divulgimi kushtuar sidomos gjuhës shqipe, albanologjisë, burimeve historike dhe përhapjes në italisht të teksteve, dokumenteve dhe kontributeve jo gjithmonë lehtësisht të arritshme për publikun e gjerë.

Pas një faze të parë veprimtarie intensive, projekti u rimor dhe u zgjerua në vitin 2020. Nga ky zhvillim lindën Kronikat Shqiptare, të cilat nuk përfaqësojnë një përvojë të veçuar, por vazhdimin dhe zgjerimin e natyrshëm të punës së nisur në vitin 2009. Me Kronikat Shqiptare, horizonti zgjerohet nga gjuha drejt historisë së Shqipërisë në tërësi: figura, ngjarje, dokumente, dëshmi, imazhe arkivore, kujtesë urbane dhe kulturore, marrëdhënie me Evropën dhe episode që shpesh kanë mbetur në periferi të divulgimit ndërkombëtar.

Projekti zhvillohet sot në italisht, shqip dhe anglisht, me synimin për t’ua bërë të arritshme lexuesve me prejardhje të ndryshme një pjesë të historisë dhe të trashëgimisë kulturore shqiptare që ende njihet pak jashtë Shqipërisë dhe diasporës së saj.

Nga ky rrugëtim i gjatë studimi dhe divulgimi lind edhe L’enigma della lingua albanese, një vepër kushtuar çështjeve gjuhësore, historike dhe kulturore që kanë shoqëruar studimin e shqipes dhe interpretimeve të ndryshme të formuluara ndër vite mbi prejardhjen e saj dhe marrëdhëniet e saj me botën e lashtë.

Në vitet më të fundit kërkimi historik ka marrë një rol gjithnjë e më qendror në prodhimtarinë e autorit. Me ATHLETA CHRISTI – La monografia completa dell’eroe nazionale albanese Giorgio Kastrioti Scanderbeg, Elton Varfi i kushton një studim të gjerë figurës së Gjergj Kastriotit Skënderbeu, duke rindërtuar kontekstin e tij historik dhe politik, fushatat ushtarake, marrëdhëniet me fuqitë evropiane dhe trashëgiminë e lënë në historinë shqiptare dhe evropiane. Vepra është e disponueshme edhe në anglisht me titullin Athleta Christi: The Complete Monograph of George Kastrioti Skanderbeg, the Albanian National Hero.

Kjo monografi pasohet nga I fatti più importanti – Cronaca del Novecento: eventi storici decisivi dell’Albania, një rrugëtim përmes disa prej ngjarjeve që kanë shënuar thellësisht historinë shqiptare të shekullit XX, i botuar edhe në anglisht me titullin The Most Important Events: Chronicle of the Twentieth Century: Decisive Historical Events in Albania.

ATHLETA CHRISTI dhe I fatti più importanti – Cronaca del Novecento përbëjnë vëllimet e para të kolanës editoriale Kronikat Shqiptare, e paraqitur para publikut ndërkombëtar si Albanian Chronicles. Kolana lindi me synimin për të shndërruar vite kërkimi, mbledhjeje burimesh dhe divulgimi në vepra autonome kushtuar protagonistëve, ngjarjeve dhe kthesave themelore të historisë shqiptare.

Në veprimtarinë e Elton Varfit bashkëjetojnë kështu dy dimensione vetëm në dukje të largëta: letërsia e misterit, hetimit dhe shqetësimit, dhe puna e kërkimit e divulgimit mbi historinë, gjuhën dhe kujtesën e Shqipërisë. Ajo që i bashkon është e njëjta kureshtje ndaj asaj që koha, kujtesa ose dukja mund të fshehin dhe vullneti për ta rindërtuar përmes shkrimit.